Liczba 585 w obrączce, pierścionku czy na zawieszce łańcuszka oznacza, że wyrób ma być ze złota próby 585: na 1000 części stopu przypada 585 części czystego złota. To najbliższy odpowiednik złota 14-karatowego. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda polska cecha tej próby, czym 585 różni się od dawnej próby 583 i od 750 oraz czego sama liczba nie dowodzi. Wszystkie oznaczenia zebraliśmy w przewodniku próby złota i srebra.
Co oznacza złoto próby 585
Ustawa Prawo probiercze definiuje próbę jako stosunek masy czystego metalu szlachetnego zawartego w stopie do masy stopu, wyrażony w częściach tysięcznych. Złoto 585 zawiera więc 58,5% złota, a pozostałe 41,5% to inne metale stopowe. Royal Society of Chemistry przypomina, że czyste, 24-karatowe złoto jest bardzo miękkie, dlatego w biżuterii stosuje się trwalsze stopy.
Kolor nie zmienia próby. Białe, żółte i różowe złoto 585 zawiera tyle samo złota, a różnią się pozostałymi metalami w stopie. GIA dodaje, że białe złoto zwykle pokrywa się rodem, który nadaje mu bielszy kolor i chroni przed zarysowaniami.
Polskie prawo nie dopuszcza tolerancji ujemnej: wyrób oznaczony jako 585 musi zawierać co najmniej 585 części złota na tysiąc. Jeśli badanie wykaże zawartość między dwiema próbami, urząd probierczy oznacza wyrób niższą z nich.
Złoto 585 to ile karatów?
Karat to jedna dwudziesta czwarta masy stopu. 14 karatów to 14/24, czyli ok. 583 części na tysiąc. GIA podaje, że złoto 14-karatowe bywa oznaczane jako 583, 585 albo 14K, zależnie od przepisów danego kraju, a brytyjska ustawa Hallmarking Act 1973 przypisuje określeniu „14 carat” zawartość 585 części na tysiąc. W polskich przepisach jest tylko próba 585, więc złoto 14K i złoto 585 to w praktyce ten sam stop.
Jak wygląda polska cecha próby 585
Na wyrobie zbadanym w polskim urzędzie probierczym nie szukaj w cesze urzędowej liczby 585. Według rozporządzenia z 2012 r. cecha złota przedstawia głowę rycerza zwróconą w lewo, w sześciokątnym obramowaniu. Po lewej stronie jest litera urzędu, np. K (Kraków) albo W (Warszawa), a po prawej cyfra 3, która oznacza próbę 585. Obok może być liczba 585 wybita przez wytwórcę oraz jego znak imienny.
Jeśli wyrób składa się z kilku połączonych części albo ma elementy z innego metalu szlachetnego, urząd może dodać cechę dodatkową: głowę rycerza w równobocznym sześciokącie, bez cyfry.
Bardzo lekkie wyroby, w których części ze stopów złota ważą mniej niż 1 g, nie muszą mieć cechy probierczej. Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie wyjaśnia, że wtedy sprzedawca powinien podać próbę i masę na metce.
Złoto 583 a 585
Na starszej biżuterii można trafić na 583. To była polska próba złota: wymienia ją zarządzenie z 1989 r., a archiwalne tabele urzędu probierczego w Krakowie pokazują cechy próby 583 aż do 1996 r. W tabeli obowiązującej od 1 lipca 1996 r. jej miejsce zajmuje 585.
| Okres | Jak oznaczano tę próbę w polskiej cesze złota |
|---|---|
| 1931–1963 | głowa rycerza z cyfrą 3 = 583 |
| 1963–1986 | głowa rycerza w sześciokącie z cyfrą 3 = 583 |
| 1986–1996 | głowa rycerza z liczbą 583 |
| od 1 lipca 1996 | próba 585 |
| rozporządzenie z 2012 r. | głowa rycerza w sześciokącie z cyfrą 3 = 585 |
Ta sama cyfra 3 w sześciokącie oznaczała więc 583 w latach 1963–1986, a w systemie z 2012 r. oznacza 585. Różnica między tymi próbami to dwie części na tysiąc.
Próbę 583 znają też rosyjskie przepisy: Federalna Izba Probiercza wymienia wśród prób złota zarówno 583, jak i 585. Wyroby radzieckie rozpoznasz po cesze z sierpem i młotem na tle pięcioramiennej gwiazdy, stosowanej od 1958 do 1994 r.
585 czy 750: czym się różnią
| Złoto 585 | Złoto 750 | |
|---|---|---|
| Czyste złoto | 58,5% | 75% |
| Karaty | 14 K | 18 K |
| Inne metale w stopie | 41,5% | 25% |
| Cyfra w polskiej cesze (rozporządzenie z 2012 r.) | 3 | 2 |
Złoto 750 to 18 karatów: GIA podaje, że pierścionek z takiego złota bywa oznaczony 750 albo 18K. W gramie złota 750 jest ok. 28% więcej czystego złota niż w gramie złota 585 (750 do 585). Wyższa próba nie oznacza jednak automatycznie lepszej biżuterii. Na wartość wpływają też masa, wykonanie, kamienie, marka i stan. Jak te czynniki się łączą, opisujemy w przewodniku o wycenie biżuterii.
Czego liczba 585 nie dowodzi
Liczbę 585 można wybić na wyrobie pozłacanym albo podrobić cechę. Zwróć uwagę na dopiski oznaczające powłokę, takie jak GP, RGP czy „plated”: amerykańska FTC opisuje wyroby „gold filled” i RGP jako metal nieszlachetny z mechanicznie nałożoną warstwą złota, a o złoceniu pisze, że z czasem się ściera. W polskim systemie urząd umieszcza znak „MET” m.in. na metalu nieszlachetnym pokrytym powłoką z metalu szlachetnego. Więcej o oznaczeniach powłok w przewodniku GP (po angielsku).
Jeśli masz wątpliwości, przejdź do przewodnika jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe albo zacznij od rozpoznawania biżuterii ze zdjęcia. Po angielsku ten sam temat omawiają 585 gold (po angielsku) i 750 gold (po angielsku).