Liczba 925 to próba srebra: na 1000 części stopu przypada 925 części czystego srebra, czyli 92,5%. To jedna z pięciu prób srebra w polskim prawie. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda polska cecha srebra, skąd bierze się częsta pomyłka „próba 925 na złocie”, czym jest srebro pozłacane i rodowane oraz jak czytać stare próby srebra. Próby złota opisuje przewodnik próby złota i srebra.
Co oznacza próba 925
Ustawa Prawo probiercze ustala dla srebra próby 999, 925, 875, 830 i 800. Próba to stosunek masy czystego metalu do masy stopu w częściach tysięcznych, więc srebro 925 zawiera 92,5% srebra, a pozostałe 7,5% to inne metale. Kanadyjski Instytut Konserwacji (CCI) zaznacza, że srebro sterling zawiera miedź. Srebro 925 nie jest więc czystym srebrem: czyste srebro ma próbę 999.
Ustawa nie dopuszcza tolerancji ujemnej: wyrób z próbą 925 musi zawierać co najmniej 925 części srebra na tysiąc. Za granicą ten sam stop nosi nazwę sterling. Według wytycznych amerykańskiej FTC określeń „sterling” i „solid silver” można używać tylko dla srebra o zawartości co najmniej 925 na 1000, a brytyjski urząd probierczy w Birmingham opisuje srebro sterling jako 92,5% srebra.
Jak wygląda polska cecha srebra
Według rozporządzenia z 2012 r. cecha srebra przedstawia głowę kobiety w chustce, zwróconą w prawo, w prostokątnym obramowaniu z zaokrąglonymi narożami po prawej stronie. Po lewej stronie jest litera urzędu, a pod nią próba zapisana liczbą: 999, 925, 875, 830 albo 800. W przeciwieństwie do złota próby srebra nie są więc kodowane cyfrą. Cecha dodatkowa to głowa kobiety w okrągłym obramowaniu.
Nowe wyroby wytworzone w Polsce mają też znak imienny wytwórcy. Wyroby, w których części ze stopów srebra ważą mniej niż 5 g, nie muszą mieć cechy probierczej; wtedy próbę i masę sprzedawca powinien podać na metce.
Próby srebra: tabela
| Próba | Czyste srebro | Uwagi |
|---|---|---|
| 999 | 99,9% | srebro czyste, polska próba |
| 925 | 92,5% | polska próba; za granicą „sterling” |
| 875 | 87,5% | polska próba |
| 830 | 83% | polska próba; 830 po angielsku |
| 800 | 80% | najniższa polska próba srebra |
| 940, 916, 750 | 94%, 91,6%, 75% | dawne polskie próby srebra, zob. niżej |
Srebro 800, 830, 875 i próby spoza Polski
Najniższą polską próbą srebra jest 800. Wyrób z mniejszą zawartością srebra nie jest w rozumieniu ustawy wyrobem z metalu szlachetnego i urząd oznacza go znakiem „MET”. Próby 830 i 875 to pełnoprawne polskie próby, choć zawierają mniej srebra niż 925.
Za granicą spotkasz też inne liczby: brytyjski urząd probierczy w Birmingham wymienia np. srebro Britannia o próbie 958. Jeśli polski urząd bada wyrób, którego zawartość wypada między obowiązującymi próbami, oznacza go kolejną niższą próbą, czyli np. srebro o zawartości 950 części na tysiąc dostanie cechę próby 925.
Próba 925 na złotej biżuterii?
Wśród polskich prób złota nie ma 925. To próba srebra, więc żółty pierścionek z liczbą 925 jest według oznaczenia srebrem, które może mieć powłokę złota, czyli srebrem pozłacanym. Amerykańska FTC opisuje taki wyrób z podłożem ze srebra sterling, pokrytym złotem, jako „vermeil”; więcej w przewodniku vermeil (po angielsku). Powłoka nie zmienia próby: liczba 925 dotyczy srebra pod spodem, a złota warstwa z czasem może się ścierać.
Srebro rodowane to srebro pokryte cienką warstwą rodu. Ustawa zalicza rod do metali szlachetnych z grupy platynowców, ale o próbie wyrobu nadal mówi cecha srebra.
Odwrotna sytuacja to wyrób posrebrzany: metal nieszlachetny z powłoką srebra. Na takim wyrobie polski urząd probierczy umieszcza znak „MET”, a w USA przedmiotu tylko posrebrzanego nie wolno oznaczać słowem „sterling”.
Stare próby srebra
Na starszej polskiej biżuterii i srebrze stołowym próba bywa zapisana cyfrą, a jej znaczenie zależy od okresu. Według archiwalnych tabel Okręgowego Urzędu Probierczego w Krakowie:
| Okres | Oznaczenie srebra | Próby |
|---|---|---|
| 1920–1931 | głowa kobiety (wielka i mała cecha) | 940, 875, 800 |
| 1931–1963 | głowa kobiety z cyfrą | 1 = 940, 2 = 875, 3 = 800 |
| 1963–1986 | głowa kobiety z cyfrą | 1 = 916, 2 = 875, 3 = 800, 4 = 750 |
| 1986–1996 | głowa kobiety z liczbą | 925, 875, 830, 800 |
| rozporządzenie z 2012 r. | głowa kobiety z liczbą | 999, 925, 875, 830, 800 |
Cyfra 1 na starej cesze srebra oznaczała więc 940 albo 916, zależnie od okresu, a próba 925 pojawia się w tabelach od 1986 r. Wyroby z rozpoznawalnymi cechami sprzed 1962 r. ustawa zalicza do wyrobów dawnego pochodzenia.
Jak sprawdzić, czy srebro 925 jest prawdziwe
Liczba 925 albo cecha z głową kobiety to deklaracja, a nie dowód: oznaczenie można podrobić. Szukaj pełnego zestawu oznaczeń i znaku „MET”, a potem przejdź do przewodnika jak sprawdzić srebro, który omawia magnes, lód, czernienie i badania u jubilera. Jeśli oznaczenie jest małe lub zatarte, pomoże rozpoznawanie biżuterii ze zdjęcia. Po angielsku: 925 silver (po angielsku).